คำศัพท์โลจิสติกส์ที่เจอบ่อย

ตัวย่อสั้น ๆ อาจหมายถึงผู้เกี่ยวข้อง สถานที่ วันที่ หรือค่าใช้จ่าย ควรอ่านบริบทก่อนตัดสินใจจองหรือรับสินค้า บทความนี้จัดกลุ่มคำที่ใช้บ่อย เพื่อช่วยอ่านราคา ติดตามงาน และถามรายละเอียดได้ตรงจุด

คำอธิบายนี้เป็นการใช้ทั่วไป ส่วนการนำไปใช้กับชิปเมนต์จริงต้องดูเอกสารขนส่ง ใบเสนอราคา เงื่อนไขผู้ขนส่ง และกฎที่เกี่ยวข้องประกอบ

ผู้เกี่ยวข้องและหน้าที่

Shipper · Consignee

Shipper คือฝ่ายที่ระบุเป็นผู้ส่งภายใต้การจัดขนส่ง ส่วน Consignee คือฝ่ายที่ระบุให้รับสินค้า มักเกี่ยวข้องกับผู้ขายและผู้ซื้อ แต่ไม่ควรถือว่าเป็นคนเดียวกันเสมอ ตรวจชื่อในเอกสารขนส่งจริง และแยกผู้นำเข้ากับผู้รับสินค้าหน้างานเมื่อจำเป็น

Freight Forwarder · Carrier · Customs Broker

Freight Forwarder คือผู้รับจัดการขนส่งและงานเกี่ยวข้องตามขอบเขตที่ตกลง ไม่จำเป็นต้องเป็นเจ้าของอุปกรณ์ ส่วน Carrier คือผู้รับขนส่งตามสัญญา ซึ่งอาจไม่ใช่ผู้เดินรถ เรือ หรือเครื่องบินจริงในทุกช่วง และ Customs Broker คือตัวแทนออกของที่ทำงานศุลกากรแทนลูกค้าภายใต้การมอบอำนาจที่เกี่ยวข้อง การใช้ตัวแทนไม่ได้ทำให้ผู้นำเข้าไม่ต้องให้ข้อมูลสินค้าที่ถูกต้อง

หากได้ยินว่า “เอเจนต์ดูแลให้” ควรถามว่าเอเจนต์รายไหนและดูแลงานอะไร การจองระวาง ยื่นใบขน และจัดรถส่งเป็นคนละหน้าที่ แม้บริษัทเดียวอาจประสานทั้งหมด

รูปแบบตู้และสถานที่จัดการสินค้า

คำศัพท์	ความหมายในการใช้งาน
FCL · Full Container Load	ใช้ตู้เฉพาะชิปเมนต์ ไม่จำเป็นต้องบรรจุเต็ม แต่ยังต้องบรรทุกปลอดภัยและไม่เกินข้อจำกัดน้ำหนัก
LCL · Less than Container Load	สินค้าที่ขนร่วมกันได้ใช้ตู้ร่วม โดยทั่วไปมีการรวมสินค้าต้นทางและแยกที่ปลายทาง
CFS · Container Freight Station	สถานที่จัดการสินค้าเพื่อรวมเข้าตู้หรือแยกออกจากตู้ ต้องเช็กสถานที่ส่ง–รับจริงและเวลาปิดรับ
CY · Container Yard	ลานรับ เก็บ หรือส่งมอบตู้สินค้า การอ้างถึง CY เป็นเรื่องตู้ ไม่ได้หมายถึงคลังรับกล่องแยกโดยอัตโนมัติ

หากบริการระบุ CY–CY หรือ CFS–CFS ให้ยืนยันจุดเริ่ม–จบจริงและงานที่รวม ตัวย่อเหล่านี้ไม่ได้บอกค่าศุลกากร ค่าจัดการ หรือค่าส่งถึงทั้งหมดในตัวเอง

เอกสารที่พบในงานขนส่ง

B/L — Bill of Lading: ใบตราส่งทางทะเล เป็นหลักฐานรับสินค้าและหลักฐานสัญญาขนส่ง ชนิดเอกสารมีผลต่อการเปลี่ยนมือและวิธีปล่อยของ ไม่ใช่ทุกฉบับมีหน้าที่เป็นเอกสารสิทธิเหมือนกัน
AWB — Air Waybill: ใบตราส่งทางอากาศที่เป็นสัญญาขนส่ง เป็นเอกสารเปลี่ยนมือไม่ได้ ควรเก็บเลข Master และ House ที่เกี่ยวข้องเพื่ออ้างถึงงานเดียวกัน
Commercial Invoice: บัญชีราคาจากผู้ขาย ระบุสินค้า จำนวน ราคา และสกุลเงินของการซื้อขาย ไม่ใช่หลักฐานว่าชำระแล้วโดยอัตโนมัติ
Packing List: บัญชีบรรจุหีบห่อ แสดงจำนวนหีบห่อ น้ำหนัก และขนาดที่เกี่ยวข้อง ใช้แทน Invoice ไม่ได้
COO — Certificate of Origin: หนังสือรับรองถิ่นกำเนิดตามวัตถุประสงค์ที่ใช้ การได้อัตราอากรพิเศษต้องผ่านความตกลง กฎถิ่นกำเนิด และหลักฐานที่รับได้ ไม่ใช่มีหนังสือรับรองใดก็ลดอากรได้
Delivery Order — D/O: ใบสั่งปล่อยสินค้าจากผู้ขนส่งหรือตัวแทนตามเงื่อนไขของฝ่ายนั้น เป็นคนละอย่างกับใบขน และไม่ได้ทำให้ผ่านศุลกากรหรือท่าครบโดยลำพัง

ชื่อเอกสารเป็นแค่จุดเริ่มต้น ควรตรวจผู้ออก เลขอ้างอิงชิปเมนต์ ฉบับปัจจุบันเป็นฉบับสุดท้ายหรือยัง และผู้รับต้องดำเนินการอะไรต่อ

วันเวลา ท่าเรือ และช่วงสำคัญของงาน

ETD · ETA · ATD · ATA

ETD คือวันเวลาคาดว่าจะออก (Estimated Time of Departure) และ ETA คือวันเวลาคาดว่าจะถึง (Estimated Time of Arrival) ส่วน ATD กับ ATA คือวันเวลาออกและถึงจริง ต้องดูช่วงขนส่ง สถานที่ เขตเวลา และเหตุการณ์ที่อ้างถึงเสมอ เพราะถึงท่าไม่ได้แปลว่าสินค้าพร้อมรับ

วันที่ประมาณการเปลี่ยนได้ตามตาราง จุดต่อ สภาพอากาศ หรือสถานการณ์ปฏิบัติงาน ใช้ข้อมูลล่าสุดวางแผนและเผื่อเวลาปล่อยของกับส่งภายในประเทศ วันที่ถึงจริงยืนยันเหตุการณ์นั้น ไม่ได้แปลว่าขั้นตอนที่เหลือเสร็จหมด

POL · POD

POL — Port of Loading คือท่าที่นำสินค้าขึ้นเรือ ส่วน POD — Port of Discharge คือท่าที่นำสินค้าลงจากเรือ จุดส่งถึงสุดท้ายอาจอยู่ภายในประเทศหลังจาก POD อีกต่อหนึ่ง ในบริบทอื่น POD ยังอาจหมายถึง Proof of Delivery หรือหลักฐานส่งมอบ จึงควรเขียนเต็มเมื่ออาจสับสน

ภาพประกอบเส้นทางจากผู้ขาย ผ่านท่าเรือและการขนส่งทะเล ถึงคลังผู้รับ — แต่ละช่วงบอกคนละเหตุการณ์ การมาถึงกับการส่งถึงสุดท้ายจึงเป็นคนละช่วง

ค่าใช้จ่ายและเวลาฟรี

Freight · THC

Freight ในใบเสนอราคามักหมายถึงค่าระวางขนส่ง แต่ในบริบทอื่นอาจหมายถึงตัวสินค้า ต้องดูเส้นทางและบริการที่ครอบคลุม ส่วน THC — Terminal Handling Charge คือค่าจัดการที่ท่าต้นทางหรือปลายทาง การระบุ THC ไม่ได้ยืนยันว่ารวมค่าท้องถิ่นทั้งหมดแล้ว ต้องดูขอบเขตและรายการของผู้ให้บริการ

Storage · Demurrage · Detention

Storage คือค่าใช้พื้นที่ท่า ลาน หรือคลังตามเงื่อนไข ส่วนตู้ของผู้ขนส่ง Demurrage โดยทั่วไปเกี่ยวกับการใช้ตู้ในท่าเกินเวลาฟรี และ Detention เกี่ยวกับการใช้ตู้นอกท่าเกินเวลาฟรี บางข้อตกลงรวมสองช่วงนี้เข้าด้วยกัน ค่าเก็บพื้นที่อาจแยกต่างหาก จึงไม่ควรใช้คำเหล่านี้แทนกัน

Free time คือช่วงเวลาที่ตกลงให้ก่อนเริ่มคิดค่าใช้จ่ายรายการนั้น ถามว่าครอบคลุมค่าใด เริ่มและหยุดนับเมื่อไร นับวันปฏิทินหรือวันทำการ และคืนตู้เปล่าที่ไหน นิยามกับอัตราขึ้นอยู่กับผู้ขนส่ง สถานที่ และเงื่อนไขที่ตกลง เวลาฟรีของงานหนึ่งไม่ใช่สิทธิที่ใช้ได้กับทุกงาน

การรอเอกสาร ช่องเวลาขนลง หรือนัดคืนตู้มีผลต่อแผน ควรถามกำหนดที่ใช้จริงก่อนรับตู้ และเก็บหลักฐานส่งมอบกับคืนตู้ไว้

น้ำหนัก ขนาด และปริมาตร

CBM · Net Weight · Gross Weight

CBM คือปริมาตรหน่วยลูกบาศก์เมตร (ม³) หีบห่อทรงสี่เหลี่ยมคำนวณจากความยาว × กว้าง × สูงภายนอกหลังแพ็ก โดยใช้หน่วยเมตร Net Weight คือน้ำหนักสุทธิของสินค้าไม่รวมบรรจุภัณฑ์ ส่วน Gross Weight คือน้ำหนักรวมบรรจุภัณฑ์และพาเลตที่เกี่ยวข้อง ต้องระบุว่ารวมอะไรและใช้หน่วยใด

Chargeable Weight

คือน้ำหนักที่ใช้คิดค่าระวางตามเกณฑ์บริการ งานอากาศมักเทียบน้ำหนักรวมจริงกับน้ำหนักปริมาตรที่สะท้อนพื้นที่ใช้งาน กล่องเบาแต่ใหญ่จึงอาจถูกคิดมากกว่าน้ำหนักที่ชั่ง ตัวแปลง การปัดเศษ ขั้นต่ำ และงานพิเศษขึ้นอยู่กับผู้ขนส่งและบริการ ไม่มีตัวหารน้ำหนักปริมาตรหรือสูตรคิดราคาทางอากาศเดียวที่ใช้ได้ทุกกรณี

ควรส่งทั้งขนาดและน้ำหนักรวม การขอราคาด้วยจำนวนกิโลกรัมอย่างเดียวอาจได้ประมาณการไม่ครบเมื่อสินค้ากินพื้นที่มาก

ภาพประกอบขนาดกล่อง การชั่งน้ำหนัก และปริมาตร — วัดหลังแพ็กจริง และแยกหน่วยเซนติเมตร เมตร กับกิโลกรัมให้ชัด

เปลี่ยนตัวย่อให้เป็นคำถามที่ใช้ตัดสินใจได้

เมื่อเจอวันที่: “ETA นี้หมายถึงเหตุการณ์และสถานที่ไหน แล้วคาดว่าสินค้าพร้อมรับเมื่อไร?”
เมื่อเจอค่าใช้จ่าย: “รายการนี้ครอบคลุมงานอะไร ไม่รวมอะไร และใช้เงื่อนไขเวลาฟรีแบบไหน?”
เมื่อเจอเอกสาร: “ใครออก ใช้เลขไหนระบุชิปเมนต์ และเราต้องทำอะไรต่อ?”
เมื่อเจอน้ำหนักหรือขนาด: “เป็นน้ำหนักสุทธิ รวม หรือคิดค่าระวาง และเป็นขนาดหลังแพ็กสุดท้ายหรือยัง?”

แหล่งอ้างอิงและอ่านเพิ่มเติม

← กลับไปคลังความรู้